Benigna hiperplazija prostate

Definicija i epidemiologija

Benigna hiperplazija prostate je predstavlja hronično progresivno povećanje volumena prostate, nastalo kao posljedica proliferacije stromalnih i epitelskih ćelija u periuretralnoj regiji prostate te mehanički komprimira uretru i dovodi do opstrukcije urinarnog toka. BHP može značajno narušiti kvalitet života zbog otežanog mokrenja i drugih simptoma donjeg urinarnog trakta (LUTS – lower urinary tract symptoms).

Prevalencija BHP-a raste s godinama, zahvatajući do 70% muškaraca starijih od 60 godina. Komplikacije poput urinarne retencije, infekcija i bubrežnog oštećenja čine ovu bolest klinički značajnom.

Etiologija

Uzrok BHP-a je multifaktorijalan- Ključnu ulogu imaju hormonske promjene povezane sa starenjem, posebno odnos testosterona i dihidrotestosterona (DHT). Enzim 5-alfa-reduktaza pretvara testosteron u DHT, koji se veže za receptore u ćelijama prostate i stimuliše proliferaciju. Estrogeni takođe mogu igrati ulogu u rastu prostate povećanjem ekspresije receptora za DHT.

Pored hormonskih faktora, u razvoju BHP-a učestvuju i faktori rasta, inflamatorni procesi i genetska predispozicija.

Klinička slika

Simptomi BHP-a mogu biti:

Opstruktivni simptomi: otežano započinjanje mokrenja, slab mlaz urina, prekidanje mokrenja, osjećaj nepotpunog pražnjenja mokraćne bešike.

Iritativni simptomi: učestalo mokrenje, nikturija (mokrenje tokom noći), urgentnost i inkontinencija.

U težim slučajevima može doći do potpune retencije urina, rekurentnih infekcija mokraćnih puteva, nastanka divertikula bešike, pa čak i hidronefroze i bubrežne insuficijencije.

Dijagnoza

Dijagnoza BHP-a postavlja se na osnovu anamneze, kliničkog pregleda i dodatnih dijagnostičkih testova:

Anamneza i IPSS upitnik (International Prostate Symptom Score): koristi se za kvantifikaciju simptoma i njihovu težinu.

Digitalni rektalni pregled: omogućava procjenu veličine i konzistencije prostate.

PSA (prostata specifični antigen): koristi se za isključenje karcinoma prostate.

Ultrazvuk (transabdominalni ili transrektalni): omogućava procjenu volumena prostate, rezidualnog urina i eventualnih komplikacija.

Uroflowmetrija i cistoskopija: indicirani kod atipične kliničke slike.

Liječenje

Konzervativni pristup

U bolesnika sa blagim simptomima preporučuje se metoda “aktivnog praćenja”, uz promjenu životnih navika i redovno praćenje.

Farmakološka terapija obuhvata:

1.Alfa-1 blokatori (tamsulozin, alfuzosin): relaksiraju glatku muskulaturu vrata bešike i prostate, poboljšavajući protok urina.

2. 5-alfa-reduktazni inhibitori (finasterid, dutasterid): smanjuju veličinu prostate inhibicijom konverzije testosterona u DHT.

Kombinovana terapija: koristi se kod pacijenata s većom prostatom i izraženijim simptomima.

Fitoterapija npr čaj od vrbovice i bučino ulje

Hirurški tretman:

Indikovan kod bolesnika s komplikacijama ili neuspjehom konzervativne terapije:

      1. TURP (transuretralna resekcija prostate): zlatni standard.

      2. Minimano invazivne metode: HoLEP (laser), UroLift, TUNA – sve su manje invazivne opcije sa bržim oporavkom.

     3. Otvorena prostatektomija: kod izuzetno velikih prostata.

Literatura:

1. Chughtai B, Forde JC, Thomas DD, Laor L, Hossack T, Woo HH, Te AE, Kaplan SA. Benign prostatic hyperplasia. Nat Rev Dis Primers. 2016 May 05;2:16031. 

2. Foster CS. Pathology of benign prostatic hyperplasia. Prostate Suppl. 2000;9:4-14.

3. Jin B, Turner L, Zhou Z, Zhou EL, Handelsman DJ. Ethnicity and migration as determinants of human prostate size. J Clin Endocrinol Metab. 1999 Oct;84(10):3613-9

4. Sun K, Sun F, Yao H, Zhang D, Wu G, Wang T, Wang J, Wu J. Efficacy and Safety of Combination Comprising Tamsulosin and PDE5-Is, Relative to Monotherapies, in Treating Lower Urinary Tract Symptoms and Erectile Dysfunction Associated With Benign Prostatic Hyperplasia: A Meta-Analysis. Am J Mens Health. 2020 Nov-Dec;14(6):1557988320980180